Download Manastiri PDF PDF

TitleManastiri PDF
File Size5.5 MB
Total Pages135
Table of Contents
                            UNIŠTENI MANASTIRI
UNIŠTENE CRKVE

DEMOLIRANE, OPLjAČKANE I SPALjENE CRKVE I MANASTIRI
                        
Document Text Contents
Page 2

Istorija Srpske pravoslavne crkve
(arhimandrita Nićifora Dučića)

Od mnogoboštva do hrišćanstva
Srbi, kad su se nastanili na Balkanskom poluostrvu, bili su mnogobošci; vjerovali su u dvojstvo, tj.,
u bijeloga i crnoga boga, od kojih potiču svi drugi bogovi i upravljaju svijetom: jedni su dobro,
drugi zlo. Njima su se klanjali, žrtve prinosili i molili kao i svi drugi Sloveni

Prvi je period istorije Srpske crkve s početka dosta prazan i taman. U njemu ćemo govoriti: o
mnogoboštvu u Srba; njihnom krštenju i primanju hrišćanske vjere i nauke; službi u Srpskoj crkvi
na staroslovenskom (docnije srpskoslovenskom) jeziku; njezinoj podvrženosti pod istočnu i
zapadnu hrišćansku crkvu do 1219. god.; ustanovi arhiepiskopije Justinijane prve; srpske prve
episkopije u Raškoj; bugarske prve arhiepiskopije; prve i druge patrijaršije; razvoju hrišćanske
crkve na istočnu i zapadnu; ustanovi arhiepiskopije ohridske; Srpskoj crkvi u Humu, Bosni i Zeti;
spljetskoj barskoj katoličkoj arhiepiskopiji; jeresima iz kojih je postala bogumilska jeres; njezinu
postanku i učenju u Bugarskoj i Maćedoniji; njezinu pojavu u Zeti i Raškoj i uništenju; Srpskoj
pravoslavnoj crkvi, bogumilskoj jeresi i kršćanskoj bosanskoj i katoličkoj crkvi u Bosni; učenju,
trajanju, gonjenju i propasti bogumilske jeresi u Bosni i Humu.

Mnogoboštvo u Srba
Srbi, kad su se nastanili na Balkanskom poluostrvu, bili su mnogobošci; vjerovali su u dvojstvo, tj.,
u bijeloga i crnoga boga, od kojih potiču svi drugi bogovi i upravljaju svijetom: jedni su dobro,
drugi zlo. Njima su se klanjali, žrtve prinosili i molili kao i svi drugi Sloveni.

Srpske narodne pjesme i pripovijetke sačuvale su nekoliko imena mitoloških bogova, na primjer:
Svetovid, vrhovni bog koji sve vidi i sve zna; Dodon, bog groma i dažda, i sada u našem narodu:
dodole; Dajbog, bog sunca, dobra i napretka, koji sve oživljava svojim toplijem zrakama; za to se i
sada naš narod okreće k suncu, nahvalice iz jutra, moli mu se i ne sluteći da je to ostatak
mnogobožački; Davor, bog junaštva, i sada se spominje i pjeva u narodnijem pjesmama; Ljelja,
boginja družbe, i sada u našem narodu žensko ime Ljeljana; Živa, boginja života, i sada ime:
Živana, Živka; Mira, boginja sna i smrti, i sada ime: Mirana, Mirica. Ime ih jošte. Obožavali su i
vile kao poluboginje.

Bogovima su i boginjama podizali hramove u dubravama i na humkama u kojima su njihni
sveštenici svršivali idolopokloničke obrede, a narod prinosio na žrtvenik najizabranije plodove.
Mrtvace su spaljivali i vjerovali u besmrtnost čovječije duše, stoga se i ne zna za njihno groblje u
mnogobožačkom vremenu. Vjerovali su da ima vukodlaka koji dohode ka kući u gluho doba noći.
To jošte i sada naš narod vjeruje, ali sve to manje. Za mrtvacima su tugovali, zapijevali i naricali, a
ženske su i kosu strigle i njom resile grobove svojih milijeh, kao što je taj najstariji običaj dopro i
do naših dana. Zakletva im je bila u velikom poštovanju, kao što je još i sada. Običaje i svoj jezik
čuvali su kao svetinju.

Srbi su svagda bili po naravi mirni. A kada bi ih ko napao, junački su se borili. U bojeve su išli za
svojim vojvodama, a u plemenima su imali knezove, male i velike župane. Oružje im je bilo: koplje,
mač, praćka i štit. Nad zarobljenicima su bivali milosrdni, izuzimajući rjeđe prilike. Vrlo su
gostoljubivi. Nijesu dopuštali nikome da im uvrijedi gosta u kući. To se i sada čuva osobito u Crnoj
Gori. Imali su: gusle, dvojke i svirale kao i sada. Obrađivali su zemlju; gajili i trgovali.

Naselje Srba na Balkanskom poluostrvu
Srbi su se naselili u Iliriku na Balkanskom poluostrvu posljednji put u najgušćim četama u vrijeme
vizantijskog cara Iraklija u prvoj polovini VII vijeka od Vardara do Jadranskog mora; od Iskra do
Bojane i Drima; a nekolika plemena i u solunskoj oblasti. Tako su odmah došli u dodir s

Page 68

Na samom ulazu u manastirski kompleks (sa desne strane) nalazi se mala kapela svetog Ilije, koju
su monahinje sagradile pre desetak godina. Još i sada se oseća lep miris novog drveta od kojeg je
sagrađen ikonostas. Kapelica je u potpunosti prekrivena freskama.
Slava manastira Mala Remeta jeste Pokrov Presvete Bogorodice – 14. oktobra (odnosno 1. oktobra
po starom kalendaru).

Monahinje – nomadski duh

Nomad koji postoji u svakom od nas u vidu nostalgije, u vidu mogućnosti, ne zna za lični identitet,
"svest o sebi" mu je nepoznata. Postoji jedino svest o Bogu i u Bogu. Ne govoreći ni "mislim" ni "
jesam", on počinje da se kreće i u tom kretanju čini bolje od "misliti" u najpunijem značenju reči;
izgovara neki prostor-vreme mnogostrukih usredsređenja, što predstavlja neku vrstu nagoveštaja
sveta kroz samoodricanje i pokornost.
Monahinje manastira Mala Remeta, čiji nomadski duh prati Jefimijin kult, primer su vrhunske
doslednosti u okviru višeg i ka višem stepenu duhovnosti.

Manastir Beočin – belo, lepo delo
Manastir ima veoma lep park, koji je svojevremeno podigao Dimitrije Branković.
Doduše, on je danas dobrim delom i zapušten, ali još uvek je veoma lep, sa
uređenim stazicama i unutrašnjim kamenim ukrasima

piše: Anđela Vujnović

Kao i većina fruškogorskih manastira, i osnivač manastira Beočin je nepoznat. O njemu ima
iznenađujuće malo podataka, što je pomalo čudno jer se po mnogo čemu radi svakako o elitnom
fruškogorskom manastiru. O načinu kako je manastir dobio ime postoji priča arhimandrita
Firmilijana (kasnije mitropolit skopljanski, rukopoložen 1902, umro 1903). On tvrdi da su ga
osnovali račanski monasi pa su ga nazvali Beočinom jer je bio "čin, belo, lepo delo". Crkva nije bila
velika, ali su joj zidovi izgleda bili masivni, izrađeni od kamena i sa obaveznim kubetom iznad
pevnica.
Manastir danas održavaju vredne ruke monahinja u aktivnom stanju.

Pisani izvori

Prvi put ga u pisanim izvorima navode Turci 1566. godine nazivajući ga sa "manastir Novoselo",
kod Beočina. Ponovo ga spominju 1578. godine, zatim 1588. godine, kada navode da manastir ima
u vlasništvu dve vodenice, vinograd, bašte, te da plaća godišnju dažbinu od 700 akči. Manastir
Beočin se spominje i u arhivi ruskog ministarstva spoljnih poslova 1622. godine. Tada je iguman
Longin išao u Moskvu tražeći materijalnu pomoć. Čini se da je manastir u to doba teško stradao i da

Page 134

20.
Crkva Sv. Petra i Pavla u Talinovcima, zapaljena i uništeno pravoslavno

groblje (vidi gornji izveštaj.
21.

Crkva Presvete Bororodice u selu Sovtović, uništena zajedno sa
pravoslavnim grobljem (lokalni međunarodni izvori).

(Atinski mediji od 20. marta potvrdili su da su tri crkve pored Uroševca
koje su čuvali grčki vojnici ostavljene bez zaštite pred ogromnom masom
naoružanih Albanaca i da ima ranjenih grčkih vojnika koji su povređeni u

okršajima sa naoružanim Albancima).

KAMENICA
22.

Crkva u Donjoj Šipašnici, Kosovska Kamenica (lokalni izvori iz
Kamenice).

Pravoslavna crkva u Kamenici je kamenovana i porazbijana su stakla na
prozorima. Nekoliko okolnih srpskih kuća je demolirano.

ŠTIMLjE
23.

Crkva sv. Arhangela Mihaila u Štimlju, sagrađena 1920. (na brdu iznad
gradića) zapaljena (Izveštaj KFOR/UNMIK-a 18. mart: Štimlje – jedna

srpska kuća i crkva zapaljeni). Prema najnovijim informacijama struktura
crkve je ostala sačuvana iako je unutrašnjost dodatno oštećena i ikone

porazbijane. Zvonik je zapaljen još u januaru 2004. godine.

PRIŠTINA
24.

Crkva Sv. Nikole (početak 19. veka) u Prištini (Izveštaj KFOR/UNMIK-a:
18. mart – napadači nasrnuli na staru pravoslavnu crkvu u naselju Teslidže
– otvarana vatra iz automatskog oružja, pet srpskih porodica i sveštenik

evakuisani od strane KFOR-a iz stare crkve, povređen međunarodni
policajac u pokušaju da spase staru crkvu. Crkva zapaljena, a pored nje i
kancelarija Habitata i tri UNMIK vozila). Crkva je spaljena sa parohijskim
domom i u njoj je izgoreo vredni duborezni ikonostas, desetine ikona i

celokupna crkvena arhiva (potvrdio protojerej prištinski Miroslav Popadić).

KOSOVO POLjE
25.

Crkva Sv. Nikole, Kosovo Polje, zapaljena unutra i oskrnavljena, crkva
potiče iz 1940, građevina i dalje stoji, po lokalnim srpskim izvorima i

svedočanstvima unutrašnjost hrama je potpuno demolirana.
26.

Crkva Sv. Katarine u Bresju pored Kosova Polja, provaljena, oskrnavljena.
Crkva je nedavno i opljačkana.

VUČITRN
27.

Crkva sv. Ilije, 19. vek, crkva je opljačkana i delimično uništena iznutra u
junu 1999. godine, sada je potpuno spaljena. (Izveštaj KFOR/UNMIK-a:

Pravoslavna crkva u gradu Vučitrnu zapaljena). Takođe je uništeno i
pravoslavno groblje pored crkve sa parohijskim domom i pomoćnim

crkvenim zgradama.

Page 135

OBILIĆ
28.

Crkva Sv. Mihaila u Obiliću, novosagrađeni hram, Albanci naložili
automobilske gume u hramu (Izveštaj KFOR/UNMIK-a: 18. mart – Obilić,

pravoslavna crkva, brojne srpske kuće i stanovi zapaljeni). Spoljašnja
struktura crkve je ostala sačuvana, ali je unutrašnjost oštećena od vatre i

visoke temperature.
29.

Crkva Sv. Save u južnoj Mitrovici, paljena dva puta zaredom (Izveštaj
KFOR/UNMIK-a – 18. mart: Molotovljev koktel bačen u dvorite pravoslavne

crkve u južnoj Mitrovici koju je čuvao KFOR. Nekoliko obližnjih kuća
zapaljeno. Vatrogasci gase požar u kućama, ali ne i crkvu koja je teško

oštećena vatrom). Pored crkve napadači su zapalili i sveštenički dom koji je
bio u crkvenoj porti.

PODUJEVO
30.

Crkva Sv. Andreja u Podujevu, sagrađena 1929, uništena 18. marta.
Češki mediji potvrđuju da su češki vojnici morali da napuste hram, koji je
uništen zajedno sa grobljem. Jedan oficir potvrdio je duboko šokiran za

“Praške novosti” da su Albanci iskopavali posmrtne ostatke Srba sa groblja i
razbacivali kosti svuda unaokolo. (Izveštaj KFOR/UNMIK-a – 18. mart –

Pravoslavna crkva zapaljena u Podujevu). Prema fotografijama, istočni deo
hrama Sv. Andreja je miniran, a zvonik potpuno uništen eksplozivnim

sredstvima, kao i zid koji je okruživao crkvu.

OD raspada SFRJ do danas, na teritoriji Bosne i Hercegovine i Hrvatske porušeno je i spaljeno
212 srpskih crkava i 111 parohijskih domova, a oštećeno 367 hramova SPC

Similer Documents